पुणे: “प्रत्येकाला गोड अँडल आठवते. परंतु मला तिच्या भक्तीला उत्तर न दिल्याबद्दल कृष्णा चोर, लबाड आणि भ्याड असल्याचा आरोप करणारा अँडल मला दाखवायचा आहे,” नर्तक-कोरिओग्राफर अनिता रट्टनम म्हणाले.रत्नमने आठव्या शतकाच्या तामिळ कवी-संत अंदलचा साजरा केला ज्याने प्राणघातक नियमांनुसार जगण्यास नकार दिला.गोडहाई आणि नचियार या नावाने ओळखले जाते, तमिळ वैष्णव परंपरेतील बारा अल्वर संतांपैकी अंडल ही एकमेव महिला आहे. “दंतकथा धारण करते की ती मंदिर पुजारी पेरियाल्वर यांनी तुळशी बागेत बालक म्हणून शोधली होती, दत्तक घेतली आणि केवळ विष्णूशी लग्न केले. तिच्या कविता आता प्रत्येक डिसेंबरमध्ये 30 दिवसांच्या परंपरेत गायल्या जातात. “भक्ती कॅनॉनमध्ये ती एकटाच आहे ज्यात स्वतःचे मंदिर आहे आणि एकटाच देवी बनला आहे,” रत्मनम म्हणाले.रट्टनमचे संत यांच्याशी संबंध सुरू झाले जेव्हा ती सात वर्षांची होती, जेव्हा अंदलच्या चंचल श्लोकांवर नाचत एक भारतनाताम विद्यार्थी म्हणून. “ते एका मुलासाठी परिपूर्ण होते, दुष्कर्म आणि निसर्गाच्या प्रतिमांनी परिपूर्ण होते. परंतु जितके मोठे मला मिळाले तितकेच मला तिच्या श्लोकांमधील त्रास जास्त दिसून आला. ती कृष्णाला अशा गोष्टी सांगते, ‘माझे डोळे अस्पष्ट होईपर्यंत मी उपवास केला आहे, आणि तरीही आपण येत नाही’. ‘पॉलीट भक्ती’ या पलीकडे उत्कटतेने ती आहे,” आम्ही रतखम म्हणत आहोत. “ तिच्या स्क्रिप्टचे उद्दीष्ट ती भावनिक श्रेणी पुनर्प्राप्त करणे आहे.“लोक भक्ती अंडलवर लक्ष केंद्रित करतात. त्यांना वेडापिसा अंदल, अंडल जो स्पष्ट आहे, जो निर्लज्जांना म्हणतो, ‘माझे हात बनून त्याला मिठी मारतात.” [Krishna]’क्लाउड्स’ त्याला शॉवर [Krishna] माझ्या चुंबनांसह. ‘ 8th व्या शतकात एका तरुण मुलीने त्या थेट लिखाणाची कल्पना करा, ”रत्मनम जोडले. सर्व भक्ती समाप्त होण्याच्या कल्पनेचा प्रतिकार करीत ती म्हणाली, “सर्व भक्तीला बक्षीस मिळत नाही. जेव्हा स्त्रिया भक्ती मार्गावर निघाले, तेव्हा ते कुटुंब, घर आणि एकाकीपणामुळे बांधील असतात. मला आनंद ते क्लेश पर्यंत संपूर्ण कमान दर्शवायचे होते.”तिच्या सर्जनशील प्रक्रियेबद्दल बोलताना रतनम म्हणाले, “मी प्रथम चळवळीचे काम करतो, स्क्रिप्ट खालीलप्रमाणे आहे. मी यादृच्छिक कविता घेतल्या, त्यानंतर त्यांना एकत्र टाका घालण्याचा क्रम सापडला,” ती म्हणाली. चेन्नईपासून सुरू होणारी ही नाटक आतापर्यंत 23 वेळा केली गेली आहे. पुणे नंतर, हे कोलकातामध्ये केले जाईल. ती म्हणाली, “दक्षिणेपासून दूर असलेल्या अनेक कार्यक्रमांमध्ये, काही लोकांना अँडलचे काहीच माहित नव्हते, परंतु त्या कामगिरीमुळे ते इतके उत्तेजित झाले की ते शेवटी रडत आहेत,” ती म्हणाली. “डान्स-ड्रामा देशभरातील प्रेक्षकांशी प्रतिध्वनीत आहे कारण अँडलची भाषा सोपी तमिळ आहे आणि म्हणूनच ते भाषांतर करणे सोपे होते. मी पुढच्या पिढीमध्ये इंग्रजी देखील वापरतो.”रत्नमसाठी, नचियार पुढील “एक लांब प्रेम पत्र आहे ज्याला कधीही उत्तर मिळाले नाही.” त्यामध्ये, अँडलची उत्कट इच्छा नि: शब्द केली जात नाही परंतु तीक्ष्ण केली जाते, तिचा आवाज शतकानुशतके निवडक आठवणीपासून मुक्त झाला. “संत, कवी आणि ती तरुण मुलगी सर्व तेथे आहे, त्याच स्त्रीने संयम न करता प्रेम करण्याचे धाडस केले आहे. शोमध्ये अंदलला तिच्या सर्व सामर्थ्याने दाखवले आहे,” रत्मनम म्हणाले.रविवारी कोथरुडमधील शकुंतला जगन्नाथ शेट्टी सभागृहात रट्टनमची नऊ-सदस्यीय टीम अंदलची कहाणी पुन्हा सांगेल.
✍🏻मुख्य संपादक – रोहिदास कदम
